Strona główna · Wskazówki dla jąkających · Autoterapia jąkania · Forum · Jak pomóc osobie jąkającej? · FAQ · Kontakt
Kluby J
Czat
Czatuje: 0 użytkowników
Materiały archiwalne
Zarys terapii jąkania
Obrazek

Zarys terapii jąkania

Poniżej znajdziecie ogólny plan terapii jąkania, który powstał przede wszystkim na podstawie książki Malcolma Frasera "self-therapy for the stutterer," ale część fragmentów pochodzi również z innych źródeł. Nie sądzę, aby był dla kogokolwiek szczególnie pomocny, ponieważ jest to wyłącznie zarys terapii, ale z drugiej strony wyznaję zasadę, że "nigdy nie wiesz, co komuś może się przydać" i w przeciwieństwie do większości osób nie lubię pisać do szuflady.

Plan terapii jąkania


Samodzielna terapia jąkania:

  • należy przyznać przed samym sobą, że najwyższy czas zrobić coś z własną mową
  • przestać łudzić się, że kiedyś bloki przestaną się pojawiać
  • postęp wymaga poświęceń, więc trzeba być przygotowanym na przejściowy dyskomfort, czy wręcz cierpienie
  • "Nie ma szybkiej i łatwej drogi do pokonania jąkania, ale przy odpowiednim podejściu samodzielna terapia może okazać się efektywną" (Barbara)
  • "Jesteś jedyną osobą na świecie, która może poprawić własne jąkanie" (Starbuck)
  • wbrew temu co mówią niektórzy nie ma lekarstwa na jąkanie
  • jąkanie jest zmienne w czasie i zależne od sytuacji. Czasami będziemy mówili płynnie, a innym razem będziemy mieli ogromne problemy. Z tego powodu to zaburzenie jest tak frustrujące
  • najwięcej trudności pojawia się, gdy wstydzimy się własnego jąkania lub spodziewamy się problemów. Najlepiej oddaje to sformułowanie "jeśli nie możesz pozwolić sobie na jąkanie, to ono na pewno się pojawi." Dlatego najczęściej nasilenie jąkania jest proporcjonalne do strachu jaki odczuwamy.


  • Przyczyny jąkania:

  • wiele czynników jest branych pod uwagę: dziedziczne, czynniki środowiskowe, różnice w strukturze i funkcjonowaniu mózgu itp. (więcej w Wikipedii, hasło jąkanie)


  • Czynniki wpływające na terapię:

    1. Odczucia i emocje:
  • "Jąkanie jest w dużej mierze tym, co jąkający robi próbując już więcej się nie jąkać" (Johnson)
  • kiedy za wszelką cenę staramy się nie jąkać, wymuszamy siłowo na sobie mowę wolną od problemów. Im więcej wysiłku w to wkładamy, tym w naszym ciele buduje się większe napięcie. Aparat mowy jest precyzyjnym, delikatnym mechanizmem i nie będzie pracował prawidłowo, jeśli jest poddawany nadmiernym napięciom mięśniowym
  • "Jąkający się podejmuje próby wymuszenia artykulacji słów i mowa staje się bardziej mięśniowym, niż umysłowym procesem" (Bluemel)
  • jąkały są często maksymalnie wyczulone na własne jąkanie, traktują je jak coś hańbiącego, chociaż tak nie jest i takie myślenie jest błędne
  • "Badania prowadzone przez lata, dowiodły, że jąkanie nie jest problemem psychologicznym. [...] Jąkanie jest frustrujące i kłopotliwe, i ma wpływ na Twoją pewność siebie. Twoje odczucia związane z mówieniem w sytuacjach społecznych są normalne biorąc pod uwagę okoliczności. W rzeczywistości byłoby nienormalnym, jeśli nie czułbyś się w ten sposób" (Gregory)
  • strach i lęki przyczyniają się do budowania napięcia, a co za tym idzie zwiększają jąkanie

  • 2. Napięcia i relaksacja:
  • hipnoza, alkohol, leki, ćwiczenia relaksujące (trudno przenieść relaksację uzyskiwaną w zaciszu domowym na normalną rozmowę. Były prowadzone badania nad różnymi metodami i żadna nie przyniosła oczekiwanych rezultatów)
  • Badania Edmunda Jacobsona nad aktywnością nerwowo-mięśniową, elektrycznymi impulsami nerwowymi udowodniły, że nadmierne napięcie mięśni jest powiązane z zaburzeniami emocjonalnymi (źródło: Wikipedia). Z tego można wywnioskować, że same ćwiczenia relaksujące nigdy nie przyniosą oczekiwanych rezultatów, dopóki obawa przed mówieniem nie zostanie zwalczona, osłabiona
  • szczególnie pomocne może okazać się zagadnienie kontroli mechanizmu Valsalvy (więcej informacji w artykule manewr Valsalvy i jąkanie)
  • poznanie działania mechanizmu Valsalvy pozwala zrozumieć, dlaczego oddychanie przeponowe (a także techniki łagodnego startu) mogą wpływać na zmniejszenie się jąkania
  • wbrew temu co sądzi większość logopedów sama relaksacja nie wyleczy jąkania!

  • 3. Rozpraszanie uwagi:
  • cokolwiek co odwróci Twoją uwagę od strachu i od wyczekiwania pojawienia się jąkania, może przynieść chwilowe korzyści, ale nie przełoży się trwałe zmniejszenie strachu przed jąkaniem
  • wbrew temu co sądzi wielu nie można po prostu zapomnieć o jąkaniu
  • "Jedną ze zdradliwych cech terapii, w których obiecuje się coś jąkale, jest to, że jakakolwiek technika przynosząca natychmiastową płynność będzie działać przynajmniej chwilowo" (Sheehan). Nie muszę mówić jak to się ma do sytuacji w Polsce? Podobne zjawisko zostało opisane przez Van Ripera jako fałszywa płynność

  • 4. Determinacja:
  • nie ma łatwej drogi do płynności
  • terapia wymaga wiele odwagi, aby zmierzyć się z samym sobą
  • wymaga ona wiele pracy i prawdopodobnie wiele zakłopotania
  • czy płynniejsza mowa jest warta tego wysiłku? To Twoja decyzja
  • należy się odczulić na własne trudności, na własne jąkanie
  • należy być asertywnym i wierzyć we własne możliwości
  • w końcowym rozrachunku odpłata znacznie przewyższy początkowy koszt. Jednak wymaga ona zmiany nastawienia w stosunku do problemu. "Jąkanie to twardy przeciwnik. Nigdy się nie poddaje. Musisz wciąż go ogłuszać, aby był posłuszny" (Starbuck)


  • Założenia:

  • jąkanie to zachowanie, które można zmodyfikować
  • redukcja obawy i lęków związanych z jąkaniem i odczulenie na jąkanie
  • identyfikacja przez analizę, wyeliminowanie wszystkich nieprawidłowych zachowań, podjęcie akcji w celu kontroli bloków
  • jąkanie jest w głównej mierze czymś co robimy i możemy nauczyć się zmienić to zachowanie

  • Zasady obowiązujące w terapii:

  • mowa bardziej świadoma i rozważna
  • łagodniejsze i otwarte jąkanie
  • ukrywanie jąkania wymaga wysiłku i należy zaprzestać robienia tego
  • zaprzestanie jakichkolwiek uników
  • wyeliminowanie zachowań wtórnych
  • utrzymywanie normalnego kontaktu wzrokowego

  • Procedura pomocna:

  • zmiany prawie zawsze prowadzą do dyskomfortu, daj sobie czas
  • mowa używana w terapii kształtującej płynność (m.in. łagodne wejście, łączenie dźwięków bez pauz, łagodne przejścia i lekkie kontakty)


  • Terapia, część właściwa:

    1. Wyrób sobie nawyk mówienia wolno i świadomie, niezależnie od tego czy się jąkasz czy nie:
  • łatwiej jest kontrolować wolniejszą lub normalną mowę
  • nie ulegaj presji czasu, nie odpowiadaj natychmiast. Wielu mówi w szybkim tempie próbując wypowiedzieć wszystkie zaplanowane słowa zanim pojawi się blok. To generuje niepotrzebne napięcie
  • pauzuj. Rozbijaj wypowiedzi na krótkie frazy. Krótkie frazy to łatwiejsze zadania językowe. Pauza to całkowite zatrzymanie fonacji i artykulacji, relaksujące oddychanie

  • 2. Kiedy zaczynasz mówić, zrób to łagodnie i gładko, bez siłowego wymuszania, przeciągając pierwszy dźwięk słowa, którego się boisz:
  • pamiętaj o skupieniu się i robieniu przejść między dźwiękami!
  • łagodny start (delikatne wejście)

  • 3. Jąkaj się otwarcie i nie próbuj ukrywać faktu, że jesteś jąkałą:
  • udawanie człowieka płynnego nie daje żadnej przewagi
  • zredukowanie lęków, odczulenie się na własne jąkanie
  • aparat mowy jest na tyle skomplikowanym i precyzyjnym mechanizmem, że będąc pod wpływem dodatkowych napięć, wynikających z obaw przed ujawnieniem jąkania, nie funkcjonuje prawidłowo
  • "Pozostaniesz jąkałą tak długo jak będziesz udawał, że nie jesteś jedną z nich" (Sheehan)
  • ilość energii jaką może zużywać jąkała tylko po to, aby ukrywać jąkanie może być ogromna
  • podstawą do odczulania i przejęcia kontroli nad mową jest umyślne jąkanie, o którym można przeczytać w przetłumaczonym artykule Petera Reitzesa

  • 4. Zidentyfikuj i wyeliminuj wszystkie zachowania wtórne jak grymasy twarzy, ruchy ciała czy inne nietypowe gesty:
  • przez celowe ich powtarzanie, modyfikowanie (jeśli np. przechylasz głowę zawsze w lewo, zacznij robić to celowo w prawo)

  • 5. Zrób wszystko, aby zatrzymać uniki, odwlekania itp.:
  • wprowadzamy kolejne uniki, ponieważ zauważamy, że początkowo pomagają one w ukrywaniu, minimalizowaniu widocznego jąkania. Z czasem uniki powodują zwiększenie się strachu. Następnie "znoszą się" i słabną, ich efektywność spada, jąkanie wraca do poprzedniego stanu, ale już zachowania związane z unikami pozostają
  • uniki wzmacniają strach przed jąkaniem
  • przez uniki należy rozumieć zastępowanie słów, wrzucanie śmieciowych starterów itp. jak również unikanie pewnych sytuacji przez jąkanie, czy przekładanie na ostatnią chwilę rozmów telefonicznych itd.
  • "Uniki to serce i rdzeń jąkania. Unikanie - powstrzymywanie - jest kluczowe w podtrzymywaniu zachowań związanych z jąkaniem. [...] Jeśli nie ma powstrzymywania nie ma także jąkania." (Sheehan)

  • 6. Utrzymuj kontakt wzrokowy z osobą, z którą rozmawiasz:
  • pozwala to pozbyć się wstydu
  • kiedy patrzysz słuchaczowi w oczy "zmuszasz" się do przechodzenia dalej, poruszania się naprzód w mowie
  • wielu ludzi na początku może odwracać wzrok na naszych zająknięciach, ale to w niczym nie przeszkadza

  • 7. Przeanalizuj i zidentyfikuj niewłaściwe działania własnych mięśni, kiedy pojawia się jąkanie:
  • identyfikacja przez pozostawanie w momentach jąkania, bądź zwolnienie zająknięć do tempa, w którym można obserwować co robimy źle (ew. nagrania)
  • udzielenie odpowiedzi na trzy pytania: Co robię? Dlaczego to robię? Co jeszcze mogę z tym zrobić?
  • obserwowanie akcji wykonywanych przez mięśnie kontrolujące Twój oddech, usta i język
  • np. zrealizowane przez imitowanie własnego jąkania i obserwowanie się w lustrze, lub na nagraniu
  • powtórz prawidłowo jakiś dźwięk tyle razy, aż będziesz pewien różnicy między jąkanym i normalnym sposobem wypowiadania tego dźwięku (porównaj)
  • wbrew pozorom nasz indywidualny sposób jąkania jest dosyć spójny i często zająknięcia się powtarzają
  • skrótowy opis procesu identyfikacji

  • 8. Skorzystanie z procedur korygujących bloki stworzonych w celu modyfikacji lub wyeliminowania nieprawidłowych zachowań powiązanych z mięśniami podczas jąkania:
  • "Nie możesz wybierać między tym czy się jąkać, ale masz wybór między tym jak się jąkasz" (Sheehan)
  • skrótowy opis technik modyfikujących jąkanie

  • 9. Zawsze "poruszaj się naprzód", kiedy mówisz:
  • skupienie się na ciągłości przepływu głosu będzie zwalczało tendencję do blokowania się, przeciągania, powtarzania dźwięków czy słów, na których spodziewamy się pojawienia problemów
  • spróbuj powiedzieć to co masz do powiedzenia, bez powtarzania czy wracania do początku. Powracanie może pomóc w lepszym szybkim starcie, co w przeszłości mogło uchronić Cię przed blokiem, ale nigdy nie dało Ci żadnej wartościowej przewagi
  • "Po co kontynuować emisję jakiegoś dźwięku, jeśli już wcześniej go wytworzyłeś" (Van Riper)

  • 10. Próbuj mówić z zachowaniem modulacji w głosie, melodyjności i mocnym głosem:
  • nie brzmij sztucznie!
  • unikaj mówienia monotonnym głosem i staraj się zmieniać tempo swojej mowy i jej głośność

  • 11. Zwracaj większą uwagę na naturalnie płynną mowę, którą masz:
  • monitorowanie własnej mowy (szczegółowy opis proprioceptywnego sprzężenia zwrotnego)

  • 12. Zerwij z błędnym kołem:
  • zmaganie się z samym sobą i robienie wszystkiego, aby nie pokazać innym jąkania doprowadza do wpadnięcia w błędne koło: jąkanie -> wstyd, wina, nienawiść -> strach, uniki -> jąkanie -> ... (cykl)

  • 13. Mów najwięcej jak to tylko jest możliwe:
  • musisz mówić, aby móc pracować nad jąkaniem
  • nie panikuj, zachowaj chłodną głowę. Nie pozwól, aby jąkanie przejęło kontrolę nad Tobą i Twoją mową
  • konsekwentnie pracuj, przejmij kontrolę nad jąkaniem
  • bądź przygotowany na niepowodzenia... wiele niepowodzeń. Trwały postęp wymaga poświęceń. Grając zawsze ostrożnie, nigdy nie wyjdziesz poza obecny poziom (poza strefę komfortu). Wejście na kolejny poziom zawsze wymaga ryzyka, które raz się opłaci, a innym razem nie, ale nie ma innej drogi do postępu
  • Komentarze do artykułu: "Zarys terapii jąkania"
    Masti
    avatar
    Dodane dnia 03-05-2012 21:56 #1
    Super artykuł :)
    Shalihalfa
    avatar
    Dodane dnia 21-09-2012 18:58 #2
    Ostatnio zainteresowałam się tematem samodzielnej terapii jąkania i powoli próbuję wcielać ją w życie.

    Mimo, że jest koszmarnie ciężko (a podejrzewam, że wciąż będzie pod górkę), to do samodzielnej terapii podchodzę z niemałą nadzieją. Jeśli nawet nie uda mi się osiągnąć całkowitej płynności (o to raczej będzie bardzo trudno), to przynajmniej liczę na "bojowe przeszkolenie" do życia z jąkaniem.

    Dlatego strasznie zasmuciło mnie to, co znalazłam na stronie jednej z klinik leczenia jąkania. (Załączam link:
    http://www.jakanie.pl/index...temid=92).

    Traktuję tę notatkę jako ewidentny sposób na przyciągnięcie na kosztowną (jak sądzę) terapię przytłoczonych jąkaniem osób (które świetnie rozumiem). Jestem oburzona, jak w taki tani, a zarazem okrutny, sposób można prowadzić działania marketingowe.

    Nie bardzo rozumiem, co autor tekstu rozumie przez sukces (może czasową płynność?, bo przecież to, co będzie potem to już nie ich zmartwienie). Poza tym, właśnie SAMODZIELNĄ pracę uważam za największą motywację "pacjenta" szczególnie w tych momentach kiedy jąkanie najbardziej "dopieka".
    neokid
    avatar
    Dodane dnia 21-09-2012 22:47 #3
    Jeśli Cię to zaskoczyło, to musisz być nowy w tym światku. No tak to wygląda, to jest biznes. Jeśli ktoś chce w tym biznesie coś osiągnąć, to nie może mieć skrupułów. Większość z nas już chyba do tego przywykła... Nas, jąkały, traktuje się jak maszynki do robienia pieniędzy i to się raczej nie zmieni.
    Shalihalfa
    avatar
    Dodane dnia 21-09-2012 23:07 #4
    Tak, rzeczywiście dopiero od niedawna na serio zaczęłAM "interesować się" swoim jąkaniem, choć o terapii myślałam już dużo wcześniej. (wtedy wydawało mi się, że to jedyne wyjście)

    Na tyle nas będą wykorzystywać i grać na naszej przypadłości na ile na to pozwolimy. :)
    neokid
    avatar
    Dodane dnia 22-09-2012 11:54 #5
    Tak, tylko, że na szczęście każdy z nas może decydować wyłącznie za siebie. Jąkanie wcale nie musi być duże, aby urosło do takiego problemu, że człowiek w akcie desperacji uwierzy każdemu kto zaoferuje "pomoc." Dlatego "kliniki biznesowe" mają i będą miały się dobrze. Będą nadal żerować na naszej krzywdzie.

    Jednak są jednostki, które rozumieją, że nie tędy droga, że tylko my sami możemy odnaleźć właściwą drogę dla siebie, dopasowaną do naszych potrzeb. Kwestia tylko motywacji, zainwestowania mnóstwa czasu, wykonania ogromnej pracy nad sobą, podejmowania ryzyka i nie zrażania się wieloma, wieloma porażkami.
    Dodaj komentarz
    Zaloguj się, żeby móc dodawać komentarze.
    Oceny
    Dodawanie ocen dostępne tylko dla zalogowanych Użytkowników.

    Proszę się zalogować lub zarejestrować, żeby móc dodawać oceny.

    Świetne! Świetne! 100% [1 Głos]
    Bardzo dobre Bardzo dobre 0% [Żadnych głosów]
    Dobre Dobre 0% [Żadnych głosów]
    Przeciętne Przeciętne 0% [Żadnych głosów]
    Słabe Słabe 0% [Żadnych głosów]
    Logowanie
    > Nazwa Użytkownika

    > Hasło

    Zapamiętaj mnie
    Zaloguj jako ukryty



    Rejestracja
    Zapomniane hasło?
    Ostatnie Komentarze
    slawek_w
    dnia 24-10-2017 20:15
    Po dłuższej przerwie zapraszam na kolejną wideokonferencję. Temat: co robimy aby ukrywać jąkanie. Pi...
    Przejdź do komentarza
    virino
    dnia 02-10-2017 11:29
    Przyznam, że z zaskoczeniem, skonstatowałam, że Demostenes był dla mnie bardzo inspirującym miejscem...
    Przejdź do komentarza
    Ralph
    dnia 02-10-2017 08:18
    Tylko nie wybieraj opcji "nigdy" ... czekamy na pozytywne wieści ;)
    Przejdź do komentarza
    slawek_w
    dnia 24-07-2017 06:59
    Unikanie wypowiadania się tematem najbliższego spotkania. Data: środa (26. lipca), godzina 20:00. ...
    Przejdź do komentarza

    > Więcej komentarzy <
    Popularne artykuły w ostatnich 6 miesiącach
    Katowice - otwarte forum dyskusyjne oraz wykład...
    Terapia poznawczo-behawioralna od ASRC – ...
    W oczekiwaniu na nową odsłonę strony...
    Terapia poznawczo-behawioralna od ASRC – ...

    Użytkowników Online
    Gości Online: 1
    Brak Użytkowników Online

    Zarejestrowanych Użytkowników: 2,588
    Najnowszy Użytkownik: karol_ign
    Ostatnio na stronie
    ironwolf02:54:39
    CRPW08:43:00
    lyric112:16:55
    Open14:48:40
    Grzegorz 3 dni
    Rafi24 3 dni
    duszek97 4 dni
    tirirum 4 dni
    monopix 4 dni
    Mystra 4 dni
    maras k 4 dni
    jimmy 5 dni
    bigosik 5 dni
    zumbi 6 dni
    Oraz 1 ukryty