Strona główna · Wskazówki dla jąkających · Autoterapia jąkania · Forum · Jak pomóc osobie jąkającej? · FAQ · Kontakt
Kluby J
Czat
Czatuje: 0 użytkowników
Materiały archiwalne
Rozbiórka "ceglanej ściany" jąkania - William Parry
Obrazek

Rozbiórka "ceglanej ściany" jąkania - William Parry

Opisywane tu doświadczenie jest frustrująco znajome dla dosłownie wszystkich jąkających się: w środku konwersacji nagle czujesz, że nadchodzące słowo stanowi "ceglaną ścianę". Właściwie czujesz nieodłączną przeszkodę, która sprawi, że słowo będzie niemożliwe do wypowiedzenia. W tym samym momencie odczuwasz również przytłaczający impuls do użycia siły, aby przebić się przez "ceglaną ścianę" i wydusić słowo.

Wyobraź sobie na przykład, że odczuwasz "ceglaną ścianę" na słowie "pizza". Próbując wypowiedzieć to słowo, zamykasz usta, aby uformować dźwięk "p". Jednak zamiast krótkiego dotknięcia i następnie uwolnienia zbudowanego powietrza, twoje usta mocno się zaciskają. W międzyczasie twoja klatka piersiowa i mięśnie brzucha kurczą się, doprowadzając do zbudowania ciśnienia powietrza w płucach, tak jakbyś próbował wycisnąć słowa przez mocno zamknięte usta. Jednak im mocniej naciskasz, tym mocniej zaciskają się usta, blokując przepływ powietrza. Alternatywnie możesz zorientować się, że bezradnie powtarzasz dźwięk "p" ("puh-puh-puh-puh") zmagając się z wyduszeniem reszty słowa. Na innych dźwiękach możesz blokować przepływ powietrza językiem, przeciągać dźwięk lub ciasno zamykać krtań.

Stając twarzą w twarz z "ceglaną ścianą" możesz momentalnie zapomnieć o wszystkim, czego się nauczyłeś podczas terapii. A nawet jeśli pamiętasz o tym, czego zostałeś nauczony o "wyciągnięciach" (ang. pull-outs), "łagodnym starcie" lub "miękkich kontaktach", to te techniki mogą okazać się zupełnie niewykonalne w przypływie paniki, aby wycisnąć słowo.

Percepcja "ceglanej ściany" wraz z innym aspektami powyższego scenariusza wydaje się niemal uniwersalna wśród osób z trwałym jąkaniem rozwojowym. Opieram tę obserwację na moich doświadczeniach jako osoby jąkającej się przez większość życia i rozmowach z setkami jąkał jako lider jednej z grup National Stuttering Association, jako prowadzący wielu warsztatów na konferencjach i obecnie jako patolog mowy, który zajmuje się leczeniem jąkania. Podobnej obserwacji dokonał Henry Freund, psychiatra, który również się jąkał. Napisał, że głównym doświadczeniem w jąkaniu jest ta "przeszkoda, która wymaga użyć siły, aby ją sforsować" i, że taki wysiłek po stronie jąkały "jedynie zwiększa siłę zamknięcia". (Freund, 1966, pp. 91, 94-95)

Zauważyłem, że standardowe terapie jąkania, włączając podejścia "modyfikacji jąkania" i "kształtowania płynności" koncentrują się głównie na leczeniu zewnętrznych symptomów jąkania bez zwracania uwagi na wewnętrznie postrzeganą przeszkodę, która je wywołuje. Dlatego techniki stosowane w tych podejściach często zostają rozbite, kiedy jąkała napotyka "ceglaną ścianę" w rzeczywistej rozmowie.

Obrałem inny kierunek. Wierzę, że "ceglana ściana" jest sercem jąkania. W celu zrozumienia i radzenia sobie z jąkaniem efektywnie musimy najpierw zrozumieć, czym jest "ceglana ściana" i co ją powoduje.

Zrozumienie "ceglanej ściany"

Oto kilka wskazówek dotyczących jąkania opierając się na tym, jak jąkały postrzegają "ceglaną ścianę" i ich wspólnych reakcjach na nią:

  • Zaczniemy od ogólnej obserwacji, że większość osób z trwałym jąkaniem rozwojowym od czasu do czasu mówi relatywnie płynnie (Bloodstein & Ratner, pp. 261-262). Jest to prawda bez względu na różne neurologiczne nieprawidłowości lub deficyty w timingu, koordynacji, rytmie, itd., które pokazują badania (id., pp. 114-146). Dlatego postrzegam jąkanie nie jako brak zdolności do mówienia, ale raczej jako zaburzenie kolidujące ze zdolnościami do mówienia, które osoba już posiada. Stosownie do tego celem terapii nie powinna być kontrola mowy danej osoby, ale raczej zidentyfikowanie i zapanowanie nad siłami, które kolidują z mową tej osoby.
  • Ponieważ "ceglana ściana" jest postrzegana przed aktem mówienia, bardziej prawdopodobne jest, że pierwotny blok powstaje podczas programowania motorycznego dla mowy - prawdopodobnie w fazie strojenia neuromotorycznego - niż podczas wykonywania fizycznych ruchów mownych.
  • Chociaż jąkający spodziewając się trudności, często skupiają się na początkowej spółgłosce, to właściwa artykulacja spółgłoski nie jest prawdziwym problemem. Blokując się na słowie "pizza" jąkała ustawi swoje usta we właściwym położeniu, aby uformować dźwięk "p". Gdy powtarza początkowy dźwięk ("puh-puh-puh-puh") artykułuje spółgłoskę bezbłędnie. Podobnie jest przy przeciąganiu spółgłosek.
  • Prawdziwym problemem wydaje się trudność w wymawianiu kolejnych samogłosek. Problemem nie jest ogólnie fonacja, ponieważ jąkający korzystają z niej, gdy przeciągają dźwięczne spółgłoski takie jak m, n, l i r.
  • Dlatego wydaje się, że "ceglana ściana" to niepowodzenia mózgu w programowaniu krtani do wymawiania samogłosek w słowie lub sylabie. W rezultacie mechanizm mowy danej osoby utyka na początkowej spółgłosce - powtarzając, przedłużając lub naciskając siłowo - czekając na krtań, aż będzie gotowa do fonacji samogłoski. W innych słowach rozpoczynających się od samogłosek, osoba może utykać na zamkniętej krtani lub zwarciu krtaniowym, które jest zwyczajowo wykorzystywane do zbudowania ciśnienia powietrza, aby zaakcentować początkową samogłoskę. Alternatywnie osoba może wahać się, używać "starterów", chrząkać, zastępować słowa lub uciekać się do innych sposóbów zmagania się, lub zachowań powiązanych z unikaniem.
  • przyczyną tej "luki w fonacji samogłoski" wydaje się zastąpienie fonacji dźwięków samogłosek przez motoryczny program przeznaczony do wysiłku. W konsekwencji mięśnie krtani są przygotowane do wykonania wysiłkowego zamknięcia jako części manewru Valsalvy - instynktowna funkcja organizmu przeznaczona do zwiększenia ciśnienia płucnego, aby usztywnić tułów ciała po to, aby wysiłek fizyczny mógł być wykorzystywany efektywniej. Zgodnie z tym osoby jąkające często skarżą się na napięcie w gardle, gdy napotykają na blok. Jednak nawet jeśli krtań nie jest faktycznie zamknięta, to nadal nie jest gotowa na fonację dźwięku samogłoski.
  • Jąkający się mogą zauważyć, że wykonują manewr Valsalvy, gdy próbują wycisnąć słowo. Kiedy mięśnie klatki piersiowej i brzucha napinają się, aby zbudować ciśnienie powietrza w płucach, usta i krtań automatycznie zaciskają się jeszcze mocniej, aby utrzymać powietrze w środku. Chociaż to wywieranie wysiłku instynktownie wydaje się słuszne, to w rzeczywistości blokuje ono przepływ mowy.

Wiele różnych czynników może pierwotnie przyczyniać się powstawania niepłynności u dzieci, w zależności od osoby. Każdy z nich we właściwy dla siebie sposób może przyczyniać się do wrażenia, że mowa jest trudna i wymaga wysiłku. Naturalną reakcją byłoby "usilne próbowanie", aby wycisnąć słowo przez aktywowanie mechanizmu Valsalvy. Takie zachowania doprowadzają do powstania samonapędzającego się cyklu wysiłku i blokowania, który może być nadal obecny, nawet po tym, jak pierwotna przyczyna niepłynności osłabnie.

Impuls wysiłkowy najczęściej powstaje, kiedy osoba spodziewa się, że wypowiedzenie określonego słowa będzie trudne. Programowanie dla wysiłku zastępuje dźwięk samogłoski, ponieważ samogłoska jest częścią sylaby, która posiada największą energię. Co więcej, aktywacja mechanizmu Valsalvy jest częścią reakcji "walcz-lub-uciekaj" wyzwalanej przez ciało migdałowate w mózgu w odpowiedzi na przerażającą sytuację wymagającą mówienia. Ze względu na uwalnianie hormonów stresu, rozmówca jest przytłaczany przez jego nawykowy pęd do używania siły i momentalnie zapomina o wszystkich "technikach upłynniających", które mógł poznać na terapii. Wywieranie wysiłku może służyć do zmniejszania natychmiastowego niepokoju pojawiającego się u jąkały i tym samym do wzmacniania i utrwalania jąkanych zachowań.

Rozbiórka "ceglanej ściany"

Zewnętrzne zachowania uważane za "jąkanie" mogą być rozumiane jako próby pokonania wewnętrznego bloku powodowanego przez neurologiczne zastąpienie wysiłku w miejscu fonacji samogłoski. Dlatego uważam, że najlepszym sposobem leczenia jąkania jest skupienie się na redukowaniu pędu do zwiększania wysiłku, zamiast starać się zwiększać płynność. Nacisk na płynność najczęściej zwiększa wysiłek wkładany w mowę, co pogłębia jąkanie. Naturalna płynność nie może być wymuszana. Kiedy mowa stanie się łatwa i pozbawiona wysiłku, płynność samoistnie się pojawi.

Na jąkanie ma wpływ wiele czynników, w zależności od osoby. Dlatego moje podejście do demontażu "ceglanej ściany" jest wieloaspektowe i spersonalizowane. Biorę pod uwagę różne psychologiczne, neurologiczne i fizjologiczne czynniki. Poniżej przedstawiam pokrótce niektóre z głównych elementów tego podejścia:

  • Po pierwsze konieczne jest, aby osoba dysponowała podstawowym zrozumieniem normalnej mowy, manewru Valsalvy i tego, jak zwiększanie wysiłku przez aktywowanie mechanizmu Valsalvy, może zakłócać mowę.
  • Następnie rozmówca musi przyzwyczaić się do używania zrelaksowanego oddychania, fonacji i mówienia Valsalvy - wszystkie elementy są zgodne z normalną, naturalnie brzmiącą mową. Zamiast "usilnie starać się" wypowiadać słowa, powinien świadomie koncentrować się na rozluźnianiu brzucha, pozwalaniu na swobodny przepływ powietrza i wypowiadaniu dźwięków samogłosek z czuciem i modulacją. Osoby jąkające często wydają się skierowywać emocje na siłę zamiast wyrażać siebie przez fonację dźwięków samogłosek.
  • Stosując różne ćwiczenia, osoba uczy się traktować samogłoski jako serce słów i sylab, a spółgłoski jedynie jako "dekoracje". Konsekwentna praktyka jest wykorzystywana do ustanowienia "pamięci mięśniowej" w krtani dla fonacji zamiast zwarcia wysiłkowego, w celu ułatwienia fonacji dźwięków samogłosek pod wpływem stresu.
  • Żadna technika upłynniająca nie sprawi, że "ceglane ściany" przestaną się pojawiać natychmiast. Ich częstotliwość będzie się zmniejszać stopniowo, gdy ciało migdałowate będzie odczulać się na sytuacje wymagające mówienia. Dlatego osoba musi zaakceptować fakt, że "ceglane ściany" będą się nadal pojawiać. Ważną rzeczą jest zmiana sposobu, w jaki dana osoba na nie reaguje.
  • Gdy osoba napotyka na "ceglaną ścianę" musi przeciwstawić się impulsowi do używania siły. Musi pamiętać, że tak naprawdę nie ma rzeczywistej przeszkody, zaledwie "luka w fonacji samogłoski". Zamiast używać wysiłku musi się zatrzymać, oddychać w sposób relaksacyjny-Valsalvy i przygotować krtań na fonację samogłoski. Musi zapomnieć o "próbowaniu wypowiedzieć słowo" i w zamian skupić się na jej zamiarze wypowiedzenia dźwięku samogłoski z czuciem.
  • Wystąpienia "ceglanych ścian" mogą zostać zredukowane przez zmienianie intencji osoby w mowie. Przykładowo, zamiast usilnie starać się "zrobić dobre wrażanie" przez nie jąkanie się (co niemal zawsze spala na panewce), lepiej jest skoncentrować się na roli osoby i celu rozmowy oraz na bawieniu się komunikowaniem w zrelaksowany sposób Valsalvy bez zwracania uwagi na płynność. Zamiast używać siły, aby pokazać, jak mocno próbujesz przypodobać się swojemu słuchaczowi, skup się na komunikacie, który chcesz przekazać - jak jeden dorosły rozmawiający z drugim - i na przyjemności płynącej z wyrażania siebie przez dźwięki samogłosek.

Szersze omówienie tego podejścia do zrozumienia i rozbiórki "ceglanej ściany" zostało zawarte w zaktualizowanej i rozszerzonej Trzeciej Edycji mojej książki, "Understanding and Controlling Stuttering" (Parry, 2013).

Następstwa terapii

Przedstawione powyżej zasady stanowią podstawę "Valsalva Stuttering Therapy", którą rozwijam od ponad trzech i pół roku z udziałem dziesiątek osób jąkających się z całego świata. Rezultaty były bardzo zachęcające. Uczestnicy zgłaszali, że to podejście ma więcej sensu i jest bardziej pomocne niż jakakolwiek inna forma terapii, z którą się spotkali.

Co więcej, przez rozpoznanie roli wysiłku jako reakcji na lęk, Valsalva Stuttering Therapy dostarcza nowych perspektyw do analizowania i adresowania emocjonalnych czynników utrwalających jąkanie (często zawiera elementy analizy transakcyjnej, terapii kognitywno-behawioralnej i treningu "mindfulness"). To zrozumienie miało kluczowe znaczenie w pomaganiu uczestnikom mówić z większą swobodą w różnych sytuacjach życia codziennego.


Referencje:
Bloodstein, O. & Ratner, N.B.  A Handbook on Stuttering.  6th ed.  Clifton Park, NY: Delmar, 2008.
Freund, H.  Psychopathology and the Prob­lems of Stut­ter­ing.  Springfield, Ill.: Charles C. Thomas, 1966.
Parry, W. D.  Understanding and Controlling Stuttering: A Comprehensive New Approach Based on the Valsalva Hypothesis.  3rd ed.  New York: National Stuttering Ass’n, 2013.

Źródło: Dismantling the "Brick Wall" of Stuttering

Informacje o książce "Understanding and Controlling Stuttering A Comprehensive New Approach Based on the Valsalva Hypothesis" W. Parry

Książka dostępna jest niestety jedynie w formie papierowej. Najnowsza trzecia edycja została wydana w maju tego roku (pierwsza w 1994 r.). Można ją kupić na stronie NSA, gdzie kosztuje 50 USD, dlatego się nie opłaca. Na Amazon.com dostępna jest za ok. 30 USD plus ok. 8 USD za standardową przesyłkę.

Książka skierowana jest głównie do jąkających się oraz logopedów. Jak podkreśla autor, została napisana prostym językiem. Z drugiej strony Parry podkreśla również znaczenie zrozumienia, dlatego pojawia się np. wprowadzenie do mechanizmu mowy (budowy i funkcjonowania), czyli także fachowe pojęcia, które jednak zostały bardzo przystępnie opisane i zilustrowane. Na stronie można przeczytać fragmenty pierwszej części (zakładka "Look inside" na okładce).

Więcej informacji: materiały i artykuły związane z tym podejściem

Komentarze do artykułu: "Rozbiórka "ceglanej ściany" jąkania - William Parry"
neokid
avatar
Dodane dnia 18-10-2014 20:57 #1
Dzisiaj trafiłem na książkę Parry'ego i stwierdziłem, że u mnie już się tylko kurzy. Z tego, co pamiętam jest całkiem niezła. Jest też napisana przystępnym językiem, więc czyta się szybko i nie jest wymagane żadne przygotowanie wstępne, aby zrozumieć treści w niej zawarte. Jeśli ktoś byłby książką zainteresowany, to mogę mu ją przesłać (pokryję koszty wysyłki). Wystarczy, że osoba zainteresowana przygotuje artykuł, który doda http://demostenes.eu/submit...hp?stype=n i prześle mi w PW swoje dane adresowe. Jeśli chodzi o artykuł, to może być to opis własnych doświadczeń, "historia jąkania", tłumaczenie jakiegoś tekstu lub cokolwiek innego, co będzie zawierać przyzwoitą treść.

Chodzi mi o tę książkę http://www.amazon.com/Under...1929773242 (mam najnowszą edycję z maja 2013 r., która kosztowała około 36 USD).
Dodaj komentarz
Zaloguj się, żeby móc dodawać komentarze.
Oceny
Dodawanie ocen dostępne tylko dla zalogowanych Użytkowników.

Proszę się zalogować lub zarejestrować, żeby móc dodawać oceny.

Brak ocen.
Logowanie
> Nazwa Użytkownika

> Hasło

Zapamiętaj mnie
Zaloguj jako ukryty



Rejestracja
Zapomniane hasło?
Ostatnie Komentarze
virino
dnia 02-10-2017 11:29
Przyznam, że z zaskoczeniem, skonstatowałam, że Demostenes był dla mnie bardzo inspirującym miejscem...
Przejdź do komentarza
Ralph
dnia 02-10-2017 08:18
Tylko nie wybieraj opcji "nigdy" ... czekamy na pozytywne wieści ;)
Przejdź do komentarza
slawek_w
dnia 24-07-2017 06:59
Unikanie wypowiadania się tematem najbliższego spotkania. Data: środa (26. lipca), godzina 20:00. ...
Przejdź do komentarza
slawek_w
dnia 17-07-2017 08:06
Wpływ rodzaju wypowiedzi na płynność - o tym porozmawiamy w najbliższy piątek (21. lipca) o 20:00 na...
Przejdź do komentarza

> Więcej komentarzy <
Popularne artykuły w ostatnich 6 miesiącach
Katowice - otwarte forum dyskusyjne oraz wykład...
Terapia poznawczo-behawioralna od ASRC – ...
W oczekiwaniu na nową odsłonę strony...
Terapia poznawczo-behawioralna od ASRC – ...

Użytkowników Online
Gości Online: 2
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanych Użytkowników: 2,581
Najnowszy Użytkownik: Odeta
Ostatnio na stronie
maras k< 5 min
BlueDay04:13:05
Odeta22:54:18
damen 1 dzień
podomka 1 dzień
p_kulis 1 dzień
duszek97 1 dzień
Rafi24 2 dni
bigosik 2 dni
bonio12345 2 dni
Ralph 2 dni
Karol924 3 dni
moni 3 dni
lyric1 3 dni
Oraz 1 ukryty