Strona główna · Wskazówki dla jąkających · Autoterapia jąkania · Forum · Jak pomóc osobie jąkającej? · FAQ · Kontakt
Kluby J
Czat
Czatuje: 0 użytkowników
Materiały archiwalne
Stres i jąkanie
Obrazek

Stres i jąkanie



Fizjologia stresu
Terapie zastosowane w Iowa dotyczyły stresu. Rodzice byli szkoleni jak zmniejszyć ilość stresu w życiu ich dziecka. Jąkający się dorośli byli znieczuleni na własne jąkanie, aby było im łatwiej w stresujących sytuacjach. Reakcje na stres oraz lęki i niepokoje powiązane z mową były uważane za jedną rzecz, były więc leczone w identyczny sposób.

Terapie jąkania kształtujące płynność ignorują stres.
W erze neurologicznej wiemy, że stresujące sytuacje zmieniają neurochemię naszego mózgu. Zaburzenia dopaminergiczne (patrz Genetyka jąkania) takie jak zespół Touretter17;a, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, tiki oraz jąkanie objawiają się w stresujących sytuacjach, a nie w sytuacjach spokojnych.
Wiemy także, że reakcje na stres nie są takie same jak lęki i niepokoje powiązane z mową. Jąkające się przedszkolaki jąkają się częściej w stresujących sytuacjach (ich jąkanie często zaczyna się, gdy doświadczają one nietypowego stresu), jednak nie odczuwają lęków i niepokoju powiązanych z mową. Leczenia w przypadku stresu, a w przypadku lęków i niepokoju są inne. Te drugie opisane są w następnym rozdziale. Ten rozdział mówi o nauce lepszego radzenia sobie ze stresem.

Zwykłe niepłynności pod wpływem stresu
Głos ludzi zmienia się pod wpływem stresu. Napinają oni swoje mięśnie produkujące mowę, zwiększając wysokość swojego głosu. Mówią szybciej. Powtarzają słowa i zwroty. Wtrącają takie wyrażenia jak ruhr1;. Są to zwykłe niepłynności. Badanie wykazało, że pod wpływem stresu procent niepłynności u niejąkających się ludzi zwiększył się od 0% do 4%. U ludzi jąkających się procent zwiększył się od 1% do 9%1.
Stereotypy mówią nam, że osoby jąkające się są zawsze nerwowe i się stresują. Wiele badań psychologicznych udowodniło, że to nieprawda. Jednakże stres odgrywa wielką rolę w jąkaniu.
Wszystkie jąkające się osoby mogą mówić płynnie. W spokojnych, bezstresowych sytuacjach możemy wymówić jakiekolwiek słowo, czy dźwięk płynnie.
W innych sytuacjach jąkamy się. Ilu znasz paraplegików, którzy mogą chodzić po wiejskich drogach, ale nie mogą chodzić po ulicach miast? Albo niewidomych, którzy nie mogą widzieć pewnych osób, ale widzą inne wyraźnie? OK, jest tak z młodymi dziewczynami po tym jak skończyłem 40 lat, ale większość niewidomych ludzi nie widzi cały czas.
Nasze mózgi są w stanie tworzyć płynną mowę. Mamy wszystkie programy ruchów mowy niezbędne do tworzenia jakichkolwiek płynnych dźwięków.
Mamy także programy ruchów mowy odpowiedzialne za produkcję niepłynnych dźwięków. Osoby jąkające się mają dwa zbiory programów ruchów mowy układu otwartego(open-loop speech motor programs) (patrz Teoria i techniki kształtujące płynność). Nasze mózgi wybierają jeden albo drugi zbiór programów ruchów mowy na podstawie wskazówek z otoczenia- gdzie jesteśmy i do kogo mówimy.

To tak, jak w przypadku osoby, która mieszkała w ciągu lata w Vermont, a zimą w Georgii. Osoba ta miałaby zbiór programów ruchów mowy odpowiedzialnych za mowę z akcentem z Nowej Anglii. Ta osoba miałaby także zbiór programów ruchów mowy odpowiedzialnych za mowę z południowym akcentem. Podczas pobytu w Vermont osoba ta słyszy innych ludzi mówiących z akcentem z Nowej Anglii, więc jej mózg automatycznie wybiera programy ruchów mowy odpowiedzialne za ten akcent. W Georgii jej mózg wybiera programy ruchów mowy odpowiedzialne za południowy akcent.
Zawsze masz wybór, jak radzić sobie ze stresującymi sytuacjami (nawet jeśli wybory te nie są oczywiste). Niektóre wybory powodują, że twój mózg automatycznie wybiera programy ruchów mowy odpowiedzialne za niepłynną mowę. Inne wybory powodują, że twój mózg wybiera programy odpowiedzialne za płynną mowę. Rozdział ten nauczy cię, jak dokonywać tych wyborów, które zaowocują płynną, spokojną mową. Poczujesz się spokojnie i będziesz mówić pewnie nawet wtedy, gdy niejąkające się osoby będą zestresowane.

Czy reakcje na stres są psychologiczne?
Według "wiedzy konwencjonalnej" jąkanie jest zaburzeniem psychologicznym, ponieważ jąkające się osoby mówią płynnie w bezstresowych sytuacjach, ale jąkają się w stresujących sytuacjach.
Jednak wiele reakcji na stres jest natury fizjologicznej. Na przykład rwalka lub ucieczkar1; zwiększa tętno. Stres jest uważany za czynnik w rozwoju zaburzeń fizjologicznych, takich jak choroby serca, czy zaburzenia układu pokarmowego. Dlaczego jąkanie uważane jest za zaburzenie psychologiczne, a choroby serca za zaburzenia fizjologiczne?

Jąkanie obniża stres
Ciśnienie skurczowe jest wskaźnikiem stresu. Jąkanie obniża ciśnienie krwi jąkającej się osoby o 10%. Natomiast płynna mowa, żucie gumy, oraz siedzenie w ciszy obniża ciśnienie krwi o 2%.
Myślisz sobie, "Nie ma mowy. Jąkanie nie uspokaja mnie. Gdy jąkam się nie czuję tego samego co odczuwam podczas masażu czy podczas gorącej kąpieli."

Wykres 10: Jąkanie obniża stres
Pomyśl o tym. Osoby jąkające nie mówią płynnie średnio 10% sylab. Mówimy 90% sylab płynnie. Jednak nie mówimy stu sylab płynnie, a następnie kończymy konwersację z dziesięcioma niepłynnościami. Jąkanie zwykle występuje podczas pierwszych dźwięków pierwszego słowa, w stresujących sytuacjach. Innymi słowy twój stres zwiększa się w oczekiwaniu na mówienie. Jąkasz się, a to uwalnia stres. Następnie mówisz kilka sylab płynnie.
Następnie jąkasz się podczas wymawiania innej sylaby, a potem mówisz kilka kolejnych sylab płynnie. Zwykle twoja mowa poprawia się z biegiem konwersacji, a twoje ostatnie zdania są najbardziej płynne.
Gdyby twoje ciśnienie krwi było monitorowane podczas takiej konwersacji mogłoby to wyglądać dokładnie tak jak na wykresie (jest to spekulatywne, nieoparte na badaniach).
Twój stres zwiększa się w oczekiwaniu na mówienie. Doświadczasz bloku na pierwszej sylabie. Zmniejsza to twój stres, a następnie mówisz płynnie. Twój stres znowu się zwiększa więc ponownie się jąkasz. Zmniejsza to twój stres i cykl ten się powtarza aż w końcu mówisz płynnie pod koniec konwersacji.
Jąkanie nie jest dobrą odpowiedzią na stres
Jąkanie nie zmienia stresujących sytuacji. Na przykład, policja każe ci zjechać na pobocze za zbyt szybką jazdę. Jąkanie nie spowoduje tego, że policjanci zaczną uważać, że nie przekroczyłeś dozwolonej prędkości.
Jąkanie może pogorszyć sytuację. Na przykład, policjant myli twoje jąkanie z uzależnieniem od metamfetaminy. Zakłada ci kajdanki i przeszukuje twój samochód. Powoduje to większy stres i jąkasz się jeszcze bardziej.
Jąkanie i stres to błędne koło. Jąkanie zmniejsza twój stres na kilka sekund, ale następnie powoduje więcej stresu. Utykasz w tym cyklu i nie jesteś w stanie się uwolnić.
Inne badanie mierzyło ciśnienie skurczowe słuchaczy3. Słuchanie jąkających się osób powodowało stres. Zwiększony poziom stresu u słuchaczy może zwiększyć poziom stresu u jąkających się osób. Ponownie, jąkanie i stres zaczynają błędne koło.
Ten rozdział pokaże ci, że poza jąkaniem są inne sposoby radzenia sobie ze stresem. Te inne sposoby zmniejszają stres i nie zaczynają błędnego koła.

Placebo i rozproszenie
Pewien logopeda napisał "Metody rozpraszające mogą być użyte, aby tymczasowo pozbyć się jąkania". Naukowym określeniem "rozpraszania" jest podwójne zadanie. Na przykład, psychologowie sprawdzają zaburzenia funkcji poznawczych poprzez nakłonienie pacjenta do liczenia serii dźwięków i jednocześnie do wyszukiwania numerów w książce telefonicznej.
Gdyby rozpraszanie eliminowało jąkanie, to osoby jąkające się robiłyby dwie rzeczy naraz, gdyby chciały mówić płynnie, na przykład układałyby kostkę Rubika albo grały w gry video. Sprawdziły to dwa badania. W pierwszym badaniu osoby jąkające się wchodziły i schodziły z 26 centymetrowej platformy i jednocześnie czytały na głos. W drugim badaniu osoby jąkające się śledziły nieregularny szlaczek na obracającym się bębnie i jednocześnie mówiły. Żadne z tych czynności nie zmniejszyły jąkania.
Robienie dwóch rzeczy na raz może pogorszyć jąkanie. Każda osoba jąkająca, która skończyła program terapii kształtującej płynność (patrz Teoria i techniki kształtujące płynność) wie, że możesz skupić się na tym co mówisz lub na tym jak mówisz, ale robienie tych dwóch rzeczy naraz może być wyzwaniem. Innymi słowy, używanie umiejętności kształtujących płynność w warunkach klinicznych jest łatwe, jednakże rozpraszanie podczas konwersacji czynią trudność w używaniu tych umiejętności.

Poglądy i placebo
Oliver Bloodstein napisał: "gdyby osoba jąkająca się zapomniała, że jest ona osobą jąkającą się to nie miałaby żadnych trudności z mową". Gunars Neiders napisał "nasze poglądy na temat jąkania wyglądają na jeden z największych czynników ciężkości jąkania".
Wielokrotnie udowodniono, że te hipotezy są błędne- jednakże nie w badaniach rozpoczętych, aby je sprawdzić. Zamiast tego badania leków na jąkanie są zwykle badaniami z użyciem placebo. Placebo jest tabletką, która nie ma wpływu na zdrowie pacjenta. Celem placebo jest spowodowanie, żeby pacjent uwierzył, że dostał lek na swoją chorobę lub zaburzenie. Innymi słowy, pacjentom mówi się, że dostaną lekarstwo które może (lub nie) zmniejszyć ich jąkanie, jednakże tylko połowa pacjentów dostaje lek. Druga połowa dostaje tabletki placebo. Te drugie są świetnym sposobem na sprawdzenie hipotezy mówiącej o tym, że jeśli osoba uwierzy, że nie będzie się więcej jąkać to naprawdę to zaburzenie minie.
Badanie wykazało, że placebo nie obniża jąkania. Inne badanie wykazało, że placebo nie przynosi efektów w przypadku jąkania- jednakże placebo powodowało okropne efekty uboczne! Odnotowano takie efekty uboczne jak zaparcia, dysfunkcje seksualne, zawroty głowy, pocenie się oraz drgawki. Placebo powodowało sześć razy więcej efektów ubocznych niż podany lek.
Rodzi się zatem interesujące pytanie. Placebo jest skutecznym sposobem leczenia prawie każdej choroby czy symptomu:
Badania ukazywały, że w przypadku prawie każdej choroby pokaźna część symptomów mniej więcej jedna trzecia w większości przypadków - poprawiała się, gdy pacjent otrzymywał leczenie placebo bez żadnej aktywności farmakologicznej. Pacjenci po prostu wierzyli, że leczenie pomoże im i w jakiś sposób to działało.
W przypadku szerokiego zakresu dolegliwości (takich jak ból, wysokie ciśnienie krwi, astma czy kaszel) około 30 do 40 procent pacjentów odczuwa ulgę po otrzymaniu placebo. Placebo wydaje się najbardziej efektywne w przypadku dolegliwości, w których stres bezpośrednio wpływa na symptomy. Ból, astma czy wysokie ciśnienie krwi mogą się pogorszyć jeśli pacjent jest niespokojny. Placebo mogą częściowo działać dzięki zmniejszeniu lęku powiązanego z chorobą [ponieważ] układ odpornościowy słabnie w stresujących warunkach.
Jąkanie może być jedynym zaburzeniem, na które placebo nie ma wpływu! Innymi słowy, wiara nie jest powiązana z jąkaniem, a osoby jąkające się nie mogą być "przestawione "na płynną mowę. W przeciwieństwie do jąkania choroby serca, astma, itp. wyglądają na schorzenia fizyczne, ale tak naprawdę są w dużej części psychologiczne (lub psychofizjologiczne czy psychosomatyczne). Czy jąkanie długo uważane za całkowicie psychologiczne może tak naprawdę nie mieć żadnych elementów psychologicznych?

Dobry stres, zły stres
Doświadczamy wielu form stresu. Niektóre formy stresu zmniejszają jąkanie. Inne formy zwiększają jąkanie. Definicja stresu:
dynamiczna relacja adaptacyjna pomiędzy możliwościami jednostki, a wymogami sytuacji, charakteryzująca się brakiem równowagi.
Stres dzieli się na dystres, czyli stres powodujący niepokój i depresję; oraz eustres, czyli stres poprawiający czynności, takie jak trening sportowy czy ciężka praca.
Reaktywność na stres także dzieli się na dwa typy. Istnieje reakcja emocjonalna, która wygląda na automatyczną i niekontrolowaną, oraz reakcja kognitywna, która jest świadoma i pod kontrolą wolicjonalną. Zarządzanie stresem uczy ludzi, jak zmieniać reakcje emocjonalne na kognitywne oraz uczy dostrzegać dostępne zasoby, pozwalając ludziom na wybieranie zasobów na radzenie sobie z sytuacjami, doświadczając jednocześnie mniej stresu.
Moja definicja stresu, oparta na terapii konstruktów osobistych brzmi tak, że stres jest brakiem wyborów, a zarządzanie stresem uczy ludzi jak dostrzec, że zawsze jest wybór w każdej sytuacji.
Adrenalina i stres poprawiający płynność mowy
W czasach drugiej wojny światowej jąkająca się osoba regularnie mówiła płynnie podczas komunikowania się z artylerią w trakcie walki.
Pewnego dnia pewna osoba fizycznie groziła mi przez kilka godzin. Nigdy wcześniej nie mówiłem tak płynnie! Mój głos był spokojny i zrelaksowany gdy, próbowałem uspokoić tę osobę.
Noradrenalina i adrenalina rywalizują z dopaminą o miejsca wiązania na receptorach D4, a gdy są związane działają jako agoniści. W tym samym czasie, poprzez hamowanie zwrotne, noradrenalina hamuje hydroksylazę tyrozynową, która w zamian hamuje produkcję dopaminy. Ponieważ dopamina w układzie prążkowia zwiększa jąkanie (patrz Neurologia jąkania), a adrenalina blokuje dopaminę, reakcje walcz albo uciekaj zwiększające adrenalinę zmniejszają jąkanie.
Osoby jąkające się mówią, że gdy adrenalina znika ich jąkanie zwiększa się.

Stres kognitywny
Widzenie lub słyszenie kilku rzeczy naraz, zwłaszcza jeśli te wydarzenia są niezgodne z sobą (dysonans poznawczy), zwiększa jąkanie.
Na przykład, nie jestem w stanie rozmawiać z kimś kto ogląda telewizję. Albo z kimś kto gra na gitarze lub z kimś kto bierze telefon z zamiarem zadzwonienia podczas wspólnej rozmowy. Mam kuzyna, który ogląda telewizję, gra na gitarze i dzwoni do ludzi, wszystko to robi wtedy, gdy staram się z nim pomówić.
Słuchacze powinni poświęcić całą swoją uwagę osobom jąkającym się. Rozpoczęcie innej czynności, nawet jeśli powiesz wciąż słucham zwiększy stopień jąkania tej osoby.
Jeśli słuchacz nie poświęca ci całej uwagi rozważ, czy ta rozmowa jest dla ciebie ważna. Jeśli nie, to po prostu odejdź.

Presja czasu
Presja czasu zwiększa jąkanie. Na początku tego rozdziału wspomniałem o badaniu, w którym stres zwiększał brak płynności. Badanie rozpoczęło się od tego, że pacjenci widzieli napis "czerwony" napisany czerwoną czcionką na monitorze. Następnie musieli oni powiedzieć "czerwony". Obrazy wyświetlały się szybciej i szybciej, żeby zwiększyć presję czasu.
Następnie został dodany stres poznawczy. Na przykład, słowo "czerwony" było napisane kolorem żółtym na monitorze. Pacjenci musieli powiedzieć "żółty", a nie "czerwony".
Rezultaty były dramatyczne. Osoby niejąkające przeszły z 0% niepłynnych słów, do 2% niepłynności z presją czasu, a następnie do 4% z presją czasu i stresem kognitywnym.
Osoby jąkające się przeszły z 1% niepłynnych słów, do 3% z presją czasu, a następnie do 9% z presją czasu i stresem kognitywnym.
Mówienie osobie jąkającej się, żeby mówiła szybciej będzie miało odwrotny efekt. Zamiast tego powiedz osobie jąkającej się, żeby się nie śpieszyła.
Używaj presji czasu na swoją korzyść poprzez ograniczanie tego co mówisz. Jeśli każesz komuś przygotować pięciominutową mowę, to w większości przypadków osoba ta będzie gadać przez dziesięć minut, nie przechodząc do rzeczy. Jeśli ktoś każe ci przygotować pięciominutową mowę przejdź do rzeczy w ciągu minuty, bez zbędnego gadania. To co twoim zdaniem miało zająć jedną minutę tak naprawdę zajmie dwie lub trzy minuty, a po dodaniu do tego jąkania wszystko zajmie w sumie pięć minut. Nawet wtedy, gdy się poważnie jąkałem profesorzy chwalili moje prezentacje.

Mowa pragmatyczna
Mowa pragmatyczna ma za zadanie nakłonić inną osobę do specyficznej czynności. Może to być mówienie współpracownikowi jak wysłać faks. Nie mów "Zrobię to za ciebie".
Bardziej stresujące jest proszenie kogoś o zrobienie czegoś co byś chciał, gdy boisz się, że osoba ta powie nie. Przykładem może być proszenie szefa o podwyżkę lub umawianie się z atrakcyjną osobą na randkę. Słuchacz ma silną pozycję podczas, gdy ty jesteś raczej na słabej pozycji.


Zwykle próbujemy spowodować, aby pytanie brzmiało normalnie, żeby obniżyć stres. Akurat wpadłeś na atrakcyjną osobę w klubie fitness oraz akurat masz w kieszeni bilety na występ i normalnie prosisz o wyjście na randkę. Albo czekasz aż przyczynisz się do wielkiego sukcesu firmy i żartobliwie mówisz swojemu szefowi, że zasłużyłeś na podwyżkę.
Ale wtedy jąkasz się ukazując, że ta normalna rozmowa jest tak naprawdę stresująca. Twój słuchacz widzi na jak słabej pozycji jesteś i, jeśli osoba ta ma problemy z ego, zaczyna tobą manipulować. Znacząca osoba z problemem z ego manipulująca tobą, jest raczej dobrym przykładem stresu.
Zamiast tego użyj innych sposobów, aby obniżyć stres. Po pierwsze, nie wkładaj dużo wysiłku w układanie normalnie wyglądającej sytuacji. Im więcej wysiłku w to włożysz, tym więcej stresu poczujesz próbując uzyskać pozytywną odpowiedź.
Po drugie, użyj strategii Winstona Churchilla (patrz Sławne jąkające się osoby) przygotowując argumenty przed rozmową (Zasługuję na podwyżkę z trzech powodów), przewidując sprzeciw swoich słuchaczy i przygotowując odpowiedzi na te sprzeciwy.
Następnie użyj wolnej mowy na wytłumaczenie każdego argumentu. Rób pauzy między argumentami. Użyj tych pauz, aby sprawdzić czy twój oddech i struny głosowe są zrelaksowane. Dzięki temu będziesz brzmieć pewnie.
Na koniec bądź gotowy na możliwą porażkę. Czy będzie to koniec świata, jeśli nie umówisz się na randkę? Wyobraź sobie co poczujesz i co zrobisz jeśli odpowiedź będzie brzmiała nie.

Naśladowanie wzorców mowy
Ludzie mają tendencję do naśladowania swoich wzorców mowy. Ktoś mówi szybko do ciebie, więc ty także mówisz szybko. Słuchacz przerywa twoją wypowiedź, więc ty także przerywasz jemu. Ktoś jest zły na ciebie, więc ty także mówisz podniesionym głosem.
Świadomy wybór wymaga wolnych reakcji. W przypadku szybkiej reakcji na bodziec środowiskowy twój mózg wybierze najbardziej nawykowy program ruchów mowy układu otwartego (patrz Teorie i techniki kształtujące płynność). Przerywanie ludziom lub szybkie odpowiadanie podczas rozmowy jest szybką reakcją.
Przyjmij odwrotny wzorzec mowy zamiast naśladować wzorzec twojego słuchacza. Im szybciej ktoś mówi, tym wolniej ty odpowiadaj. Zamiast przerywać poczekaj aż druga osoba skończy zdanie, a następnie policz do trzech zanim sam zaczniesz mówić. Obniż swój głos, mów wolniej i mniej emocjonalnie, jeśli ktoś wyraża gniew. Będziesz kontrolował konwersację, a także będziesz mówić płynniej.

Zakłopotanie i niepewność
Boimy się zakłopotania. Na przykład, właśnie mam nazwać cię Josh, ale nagle myślę "Chwila, on ma na imię Joe".
Strach ten jest zwiększony jeśli mówimy do więcej niż jednej osoby powiedzenie czegoś krępującego przed publicznością złożoną z tysiąca ludzi jest bardziej kłopotliwe niż przed jedną osobą.
Brak informacji zwrotnej zwiększa nasz strach przed zakłopotaniem. Innymi słowy, gdy rozmawiamy w telewizji nie jesteśmy w stanie obserwować reakcji słuchaczy. Mógłbyś powiedzieć coś głupiego i nigdy się o tym nie dowiedzieć. Starasz się przypomnieć sobie i zanalizować ostatnią rzecz jaką powiedziałeś, jednocześnie mówiąc o czymś innym.
Jeśli powiesz coś zawstydzającego spróbuj zmienić to w żart, np. w moim wieku ciężko jest zapamiętać imiona. Brzmi to śmiesznie zarówno gdy masz 90 lat jak i wtedy gdy masz 19 lat. Godząc się ze swoim zakłopotaniem pozbywasz się go.

Ustalanie statusu
Ustalamy status głównie poprzez mowę. Czujemy niepokój gdy status jest niejasny.
Na przykład, widzisz dużego, muskularnego oprycha siedzącego na twoim samochodzie. Czy zwracasz się do niego władczym tonem, każąc mu zejść z samochodu? Wybierasz przyjazny ton wyrażający równość? Czy potulnie prosisz oprycha o zejście z twojego samochodu? Czy może dziękujesz mu za przypilnowanie twojego samochodu i dajesz mu 10 zł?
Jąkanie niekoniecznie ukazuje niski status. Zawstydzenie i niepokój ze względu na jąkanie ukazuje niski status. Spokojne jąkanie i jednoczesne patrzenie oprychowi prosto w oczy ukazuje, że nie wstydzisz się jąkania i nie boisz się oprycha.

Stres moralny
Nieważne czy mówisz prawdę czy kłamiesz, możesz użyć jąkania do tego, aby słuchacze uwierzyli, że mówisz prawdę. Przesłuchania zaczynają się podstawowymi pytaniami, takimi jak Jak masz na imię. Zacznij jąkać się z własnej woli i upewnij się, że będzie kilka niepłynności w twoim imieniu.
Podczas stresujących sytuacji wyobraź sobie, że jesteś podłączony do wykrywacza kłamstw. Rozpocznij rozmowę od tematu niezwiązanego z główną sprawą. Zacznij jąkać się z własnej woli. Wyobraź sobie, że igła wykrywacza kłamstw przechodzi na czerwone pole.
Następnie przejdź do głównego tematu, zrób pauzę, zrelaksuj zwoje struny głosowe i uspokój oddech, a następnie powoli i płynnie opowiedz swoją historię zgodną z prawdą lub nie. Wykrywacz kłamstw pokazałby, że mówisz prawdę. Osoba słuchająca cię pomyśli to samo.

Leczenie stresu u jąkających się osób
Wszyscy czują się nerwowo w niektórych sytuacjach, w których trzeba coś mówić. Mówienie do publiczności jest jednym z bardziej popularnych lęków ludzkości, bardziej popularny od strachu przed śmiercią. Niewiele kobiet ma odwagę przedstawić się mężczyźnie i zaprosić go na randkę. Zamawianie jedzenia we francuskiej restauracji jest straszniejsze od zamawiania jedzenia w McDonaldzie.

Zwiększ swoje zasoby
Jeśli stres wymaga od ciebie więcej niż możesz na to przeznaczyć zasobów, zwiększ swoje zasoby. Lecz najpierw wypożycz film Predator z Arnoldem Schwarzeneggerrem i Jesse Ventura. Usiądź wygodnie z miską popcornu i oglądaj, jak gubernator stanu California i gubernator stanu Minnesota dyskutują o finansowaniu szkół i o reformach podatkowania nieruchomości.
Tylko żartowałem. W 1987 roku Schwarzenegger i Ventura byli bohaterami filmów akcji. W filmie Predator zostają zrzuceni do dżungli pełnej wrogich żołnierzy, w której grasuje jeden paskudny kosmita. Przyjeżdżają oni jednak z mnóstwem zasobów, takich jak M134 Minigun i Granatnik M79.
Teraz spisz listę zadań związanych z mówieniem, których ty nie robisz, a osoby jąkające się robią na pewno. Powiedzmy, że na przykład boisz się zostawiać wiadomości na poczcie głosowej. Spisz wszystkie narzędzia terapii mowy, które możesz użyć w tej sytuacji. Wyobraź sobie siebie jako Schwarzeneggera lub Venturę robiących listę broni, które trzeba zabrać. Lecz zamiast wyposażać się w minigun czy granatnik, twoją bronią przeciwko poczcie głosowej mogą być:
- Przećwiczenie swojej wiadomości zanim zadzwonisz.
- Umiejętności związane z płynnością mowy, takie jak wolne mówienie z przedłużaniem samogłosek, uspokajanie oddechu, czy relaksowanie strun głosowych.
- Używanie narzędzi poprawiających płynność mowy.
- Hierarchia stresu, zaczynając od wysłania wiadomości na własną pocztę głosową, przechodząc do wysłania wiadomości na pocztę głosową swojego logopedy, następnie do swojego kolegi, potem na pocztę głosową jakiejś firmy (np. na pocztę głosową restauracji z pytaniem, czy urządzają oni bankiety), aż w końcu przyjdzie kolej na wysłanie wiadomości do tej atrakcyjnej osoby. Następnie dodaj jeszcze jedną broń na listę. Będziesz gotowy wtedy, kiedy będziesz pewny że się nie zająkniesz.
Powiedzmy, że twoja wiadomość brzmi Jesteś najwspanialszą osobą jaką kiedykolwiek poznałem. Nie mogę doczekać się ponownego spotkania. Używając wszystkich swoich zgromadzonych narzędzi podnieś słuchawkę i wyślij wiadomość na swoją własną pocztę głosową. Następnie sprawdź własną wiadomość. Całkiem nieźle, nie?
Potem zadzwoń do siebie ponownie. Tym razem zrezygnuj lub chociaż zmniejsz działanie jednej ze swoich broni. Jeśli przedłużałeś sylaby do jednej sekundy, za drugim razem spróbuj przedłużać tylko do połowy sekundy. Następnie przejdź do ćwiartki sekundy typowej dla rnormalnej wolnejr1; mowy.
Jeśli używałeś narzędzia poprawiającego płynność mowy podczas pierwszej próby, to za drugim razem całkowicie z niego zrezygnuj.
Jeśli powtarzałeś sobie swoją wiadomość przy pierwszym podejściu, to przy drugim powiedz coś spontanicznego.
Krok po kroku odrzucaj wszystkie swoje bronie, aż w końcu będziesz w stanie wysłać wiadomość na swoją pocztę głosową, bez strachu czy wysiłku.
Wybierz jedną formę terapii z okresu Iowa, na przykład dobrowolne jąkanie się; jedną formę z okresu kształcenia płynności, taką jak relaksowanie strun głosowych; oraz jedną formę terapii z okresu neurologicznego; taką jak urządzenia przeciwko jąkaniu się.

Stwórz hierarchię stresu
Przejdź następnie do kolejnego kroku w hierarchii stresu. Zadzwoń do swojego logopedy i zostaw wiadomość. (Zadzwoń do uprzejmego przyjaciela lub krewnego jeśli nie przechodzisz terapii.) Zacznij od użycia całego swojego arsenału, następnie zadzwoń z powrotem i użyj mniej broni. Następnie stawiaj kolejne kroki w hierarchii stresu. Jeśli poczujesz jakiś strach zrób krok w tył, aż znowu poczujesz się pewnie.
Zajmowanie się tymi sytuacjami, których się boisz może wyglądać jak walka z niedźwiedziem grizzly, kiedy ty jesteś uzbrojony tylko w scyzoryk. Sytuacje, których się obawiasz łączą się, aby wyglądać jak trzymetrowy niedźwiedź. Programy terapii mowy zwykle dają ci jedną broń.
Podziel swój ogólny strach przed mową na specyficzne lęki. Jeden wielki niedźwiedź staje się wieloma małymi niedźwiadkami. Teraz stwórz hierarchię stresu, z małym niedźwiadkiem na jednym końcu i z króliczkiem na drugim. I zamiast posiadać tylko jedną broń masz teraz różnorodne umiejętności związane z płynnością mowy.
Teraz jesteś wyposażony jak Arnold Schwarzenegger, polujesz na zajączki i znajdujesz się w sklepie ze zwierzątkami na dzień przed Wielkanocą. Jesteś uzbrojony po zęby w umiejętności terapii mowy i nie ma żadnej możliwości, że zająkniesz się w strasznej sytuacji. Powiem więcej, to nie jest już nawet straszna sytuacja!

Dalsze zmniejszanie lęków i niepokojów
Kiedy zabraknie stresujących sytuacji zrób listę sytuacji, w których osoby niejąkające się boją się mówić. Pamiętasz, kiedy powiedziałem, że twoja mowa może być lepsza od mowy osób niejąkających się? Kiedy będziesz gotowy przejdź do tych kroków:
- Podchodź do nieznajomych na imprezach. Powiedz, że twój logopeda poprosił cię, żebyś rozmawiał z nieznajomymi i zapytaj, czy możesz porozmawiać z tą osobą. Jeśli używasz urządzeń przeciwko jąkaniu zapytaj, czy możesz z niego korzystać. Nikt ci nie odmówi. W ten sposób poznałem jedną ze swoich byłych dziewczyn.
- Dołącz do Toastmasters, aby nauczyć się przemawiać publicznie.
- Zapisz się na zajęcia z aktorstwa dla początkujących na uniwersytecie lub w teatrze. Zajęcia z aktorstwa są najlepszą zabawą jaką miałeś od szóstej klasy.
- Zgromadź trochę śmiesznych historii i wykonaj stand-up podczas nocy dla amatorów w klubie nocnym.
- Zapisz się na lekcje emisji głosu. Zaskocz ludzi śpiewaniem na spotkaniach.
- Naucz się obcego języka. Rozmawiaj z kierowcami taksówek w ich ojczystym języku.

Obniż stres swojego słuchacza
Jąkanie jest rzadkim zaburzeniem. Wielu ludzi nigdy nie spotkało jąkającej się osoby. Niektórzy ludzie myślą, że zrobili coś nie tak i zacząłeś się jąkać. Inni słuchacze chcieliby zrobić coś, co mogłoby ci pomóc. Powiedz im, że się jąkasz. Zapytają cię, jeśli będą mieli jakieś pytania dotyczące jąkania.
Opowiedz żart o jąkaniu (patrz Żarty o jąkaniu!). Albo umieść jąkanie na swojej wizytówce, opisującej cię może jako lidera lokalnej grupy wsparcia dla jąkających się osób.
Powiedz słuchaczom, że używasz umiejętności terapii mowy, oraz wyjaśnij jakie są to umiejętności (np. dobrowolne jąkanie, wolne tempo mówienia). Poproś słuchacza, aby zwrócił ci uwagę na popełniony błąd, np. na zwiększenie tempa mowy.
Jeśli używasz urządzenia stosującego alterację własnej mowy (AAF, patrz Technologia jąkania), pokaż je swojemu słuchaczowi i zapytaj, czy nie będzie mu ono przeszkadzało. Słuchacze często zadają pytania na temat tych urządzeń. Jednak rzadko zadają pytania na temat terapii mowy, np. relaksowanie strun głosowych nie cieszy się większym zainteresowaniem. Ale wszyscy chcą wiedzieć, jak działają takie urządzenia. Zasugeruj słuchaczowi, aby sam wypróbował działanie urządzenia, a następnie dostosuj je tak, aby słuchacz zaczął się jąkać (poprzez zmaksymalizowanie opóźnienia albo poprzez zwiększanie i zmniejszanie tonu). Kiedy to robię inni ludzie podchodzą, aby sprawdzić co stoi za nietypowym zachowaniem ich kolegi. Ich opinia o moim jąkaniu polepsza się, śmieją się oni z własnych trudności podczas rozmowy oraz przez kilka chwil doświadczają jak to jest być jąkającą się osobą.

Zwiększanie i zmniejszanie stresu w terapii
Terapia jąkania zwykle zaczyna się od tego, że osoba jąkająca się uczy się kontroli ruchów mowy układu zamkniętego w mało stresujących sytuacjach, np. rozmawianie z logopedą, czy powtarzanie listy słów.
Jąkająca się osoba stopniowo przechodzi z kontroli ruchów mowy układu zamkniętego, do kontroli ruchów mowy układu otwartego. Gdy osoba ta osiąga płynną kontrolę ruchów mowy układu otwartego, logopeda zabiera ją do centrum handlowego na praktyki w rterenier1;. Następne kończą oni terapię i osoba ta radzi sobie sama.
Rezultatem jest płynna mowa w układzie otwartym w mało stresującym otoczeniu, a następnie nawrót do jąkania w układzie otwartym w bardzo stresującym otoczeniu. Nawrót uderza w pewność siebie osoby jąkającej. Albo stres osłabia programy płynnych ruchów mowy. Jedno wysoko stresujące, niepłynne doświadczenie może zniszczyć to, co przyniosły tygodnie ćwiczeń w mało stresujących warunkach.
Osoba jąkająca się wpada następnie w błędne koło stresu i nawrotów, prowadzące do większej ilości stresu i większej ilości nawrotów.
Lepszym planem byłoby nauczenie jąkającej się osoby jak rozpoznawać stresujące sytuacje i świadomie przełączać się na kontrolę ruchów mowy układu zamkniętego (np. bardzo wolną mowę, patrz Teorie i techniki kształcenia płynność) w bardzo stresującym otoczeniu.
Na przykład, kiedyś spotykałem nieznajomych i mówiłem Mój logopeda chce, abym rozmawiał z nieznajomymi. Czy mogę z tobą porozmawiać?. Następnie używałem wolnej kontroli ruchów mowy układu zamkniętego. Gdy już przyjaźnie rozmawialiśmy i moje strachy i obawy zmniejszyły się, używałem wolno-normalnego tempa mowy mieszającego kontrolę ruchów mowy układu otwartego i zamkniętego.
W przypadku tradycyjnej terapii osoba jąkająca się przechodziła z jąkania na płynną mowę, gdy sytuacja zmieniała się z bardzo stresującej na mało stresującą. Zamiast tego ja zmieniałem kontrolę ruchów mowy układu zamkniętego na kontrolę ruchów mowy układu otwartego, gdy stres się zmieniał. Rezultatem było to, że stale wzmacniałem programy płynnych ruchów mowy w moim mózgu.
Zawsze masz wybór
Nikt nie musi być kompletnie osaczony przez okoliczności; nikt nie musi być ofiarą własnej biografii.
- George Kelly, The Psychology of Personal Constructs (1995)
W każdej sytuacji masz wybór jak postępować. Ten pogląd jest podstawą terapii konstruktów osobistych (personal construct therapy) (PCT). Celem PCT jest rozwinięcie świadomości własnych wyborów w każdej sytuacji. Przeciwieństwem tego jest zachowywanie się w ten sam sposób w każdej stresującej sytuacji.
Jeśli podejmujesz takie same wybory dotyczące mowy w bardzo stresujących sytuacjach, to nawet wielkie ilości czasu spędzonego na praktykach w mało stresujących sytuacjach nie zmienią twojej mowy. Na przykład, jeśli zawsze zastępujesz słowa, gdy zaczynają się problemy, to nie zaczniesz stosować delikatnych startów w trudnych sytuacjach, nawet po przećwiczeniu delikatnych startów 5000 razy w klinice.
Aby rozwinąć świadomość swoich wyborów opisz sytuację, w której się zająknąłeś. Wyobraź sobie inny sposób w jaki mogłeś się zachować w tej sytuacji.
Odtwórz tę scenę ze swoim logopedą, bądź w grupie wsparcia dla jąkających się osób. Gdy ktoś zauważy inny wybór, który jeszcze nie został przedstawiony zamień się rolami tak, aby ta osoba odegrała swój wybór. Na przykład, sytuacją może być odbieranie telefonu w pracy. Jedna osoba udaje kogoś dzwoniącego, a druga udaje pracownika odbierającego telefon w pizzerii. Pracownik używa wolnej mowy. Jednak inną możliwością może być przejście na dźwięczne spółgłoski (patrz Teorie i techniki kształcenia płynności), np. podczas odbierania telefony powiedzieć Bizzeria. Powinieneś być w stanie wpaść na pół tuzina innych możliwości. Odegraj każdy wybór i zobacz, kiedy czujesz się najlepiej.

Werbalne aikido
Aikido jest japońską sztuką walki. Walczący skupiają się nie na biciu i kopaniu przeciwnika, a raczej na używaniu energii przeciwnika do zdobycia nad nim przewagi lub na rzucaniu przeciwnikiem z dala od siebie.
Werbalne aikido jest sztuką nie kłócenia się, tylko zgadzania się z kimś kto cię werbalnie atakuje. Pomagasz napastnikowi w atakowaniu ciebie dopóki "niespodzianka" nie uświadomi on sobie, że właśnie zrobiono z niego głupca.
Na przykład, otyła kobieta w średnim wieku była właścicielką sieci klubów zdrowia. Otyłe kobiety w średnim wieku mogły ćwiczyć w tych klubach zdrowia nie czując się niepewnie w towarzystwie młodych kulturystów.
Szokujący prezenter radiowy zaprosił właścicielkę sieci klubów do własnego programu. Opisał jej fizyczny wygląd, a następnie zapytał dlaczego ktokolwiek chciałby ćwiczyć w klubie zdrowia, który jest własnością grubej i brzydkiej starej kobiety.
Odpowiedziała ona, że otyłe kobiety w średnim wieku także muszą ćwiczyć, i że ten szokujący prezenter był perfekcyjnym przykładem mężczyzny, obok którego czułaby ona się niepewnie podczas własnych ćwiczeń.
Rodzice reagujący na wulgaryzmy własnych dzieci mogą posłużyć jako przykład werbalnego aikido.
Używaj werbalnego aikido, aby rozładować stres. Na przykład, policja zatrzymuje cię z powodu przekroczenia prędkości. Zamiast próbowania ukrycia własnego jąkania opowiedz żart: Jąkam się, więc nie będę próbował namówić pana do zignorowania tej sprawy.

Zmiana własnego opisu
Wiele jąkających się osób poprawia własną mowę, jednak dalej wierzą, że ich mowa jest gorsza od mowy osób niejąkających się. Osoby, które skończyły terapię kształcenia płynności mowy czasami posługują się czystą, piękną mową, którą także słucha się lepiej od mowy niejąkających się osób. Jednak dalej wierzą, że nie są w stanie wykonać pewnych rzeczy, takich jak mówienie przed publicznością.
W przeciwieństwie do nich, osoby które poprawiają swoje nastawienie do mowy wyrażają się lepiej w rok po skończeniu terapii, w porównaniu do jąkających się ludzi, którzy utrzymują negatywne nastawienie.
Napisz teraz opis siebie oraz opis osoby, którą myślisz, że zostaniesz za pięć lat. Które elementy są kompletnymi przeciwieństwami między tymi dwoma opisami? Na przykład, teraz nie jesteś w związku, ale masz nadzieję, że za pięć lat będziesz w związku małżeńskim.
Napisz opis siebie jako osoby jąkającej, a potem opis osoby, którą byś był, gdybyś się nie jąkał. Na przykład asertywny kontra nieśmiały lub popularny kontra samotny. Te opisy są twoimi konstruktami osobistymi.
Pracuj nad zmianą swoich konstruktów osobistych. Jeszcze raz, wyobraź sobie specyficzną sytuację dla każdego konstruktu osobistego. Na przykład, jeśli napisałeś, że byłbyś asertywny, a nie nieśmiały, opisz ostatnią sytuację, w której nie byłeś asertywny. Następnie odegraj tę scenę ze swoim logopedą lub grupą wsparcia. Wyobraź sobie różne sposoby na reagowanie w tej sytuacji i zamieniaj role.

Kim byłbym, gdybym się nie jąkał?
Jest to ulubiony temat do rozmów wśród grup wsparcia dla jąkających się osób. Początkowo ludzie mówią takie rzeczy, jak Odnosiłbym większe sukcesy w pracy, czy Byłabym bardziej asertywna w stosunku do mojego męża i rodziny. Początkowo myślą, że ich życie byłoby lepsze bez jąkania.
Po piętnastu minutach ludzie zaczynają mówić Gdybym się nie jąkał byłbym mniej współczujący lub Nigdy nie rozwinąłbym mojego talentu muzycznego. Ludzie zdają sobie sprawę, że wybrali karierę w zawodzie pomagającym innym (np. uczenie i leczenie) lub rozwinęli umiejętności niewerbalne, takie jak atletyka czy malarstwo, ponieważ się jąkają. Zauważają pozytywne aspekty jąkania. Widzą, że jąkanie może być darem.
Pewien jąkający się mężczyzna skończył program terapii mowy, ale zdecydował się nie mówić płynnie. Powiedział że jego współpracownicy słuchali jak on się jąka przez 20 lat. Zadał więc pytanie Co by pomyśleli, gdybym nagle zaczął mówić płynnie w pracy?
Inny jąkający się mężczyzna pracował, jako programista komputerowy i zarabiał 25000 dolarów na rok. Jego kierownik odszedł z pracy i firma chciała dać awans temu jąkającemu się mężczyźnie. Zarabiałby 55000 dolarów rocznie. Stanowisko kierownicze wymagało rozmawiania z klientami przez telefon. Firma chciała zapłacić za terapię mowy oraz za echokorektor. Mężczyzna zrezygnował z awansu, mówiąc, że nie chce z nikim rozmawiać. Firma zatrudniła zatem mniej wykwalifikowanego managera spoza firmy.
Dla tych jąkających się osób psychologiczne problemy związane z jąkaniem stwarzają większe trudności niż same niepłynności.

Zmień swój styl życia
Wraz z poprawianiem płynności poproś swojego przełożonego o zadania, które wymagają mówienia. Bierz udział w aktywnościach społecznych wymagających mówienia.
Nauczenie się nowej umiejętności motorycznej wymaga około trzech milionów powtórzeń (patrz Teorie i techniki kształcenia płynności). Aby powiedzieć trzy miliony słów trzeba by było mówić przynajmniej cztery godziny dziennie, przez co najmniej sześć miesięcy.
Weź udział w kursie aktorstwa. Weź udział w lekcji śpiewu. Będziesz się dobrze bawił i poznasz nowych ludzi. Miną twoje niepokoje związane z mową.
Odkryjesz aktywności, które inni wykonują bez problemów, a ty się z nimi męczysz, ale odkryjesz także aktywności, których wykonanie jest proste dla ciebie, a trudne dla innych. Na przykład, wziąłem udział w kursie uczącym jak występować publicznie. Potrafiłem mówić głośno i wyraźnie, gdy inni nie byli w stanie podnieść swojego głosu. Byłem w stanie przedstawiać emocje (gniew, smutek) łatwo i przekonywująco, podczas, gdy inni nie byli w stanie tego zrobić. Jednak zdarzały się proste prezentacje, podczas których absolutnie nie dało się mnie zrozumieć.
Czytaj ochotniczo starszym lub głuchym osobom. Zgłoś się jako wolontariusz do szpitala i pomagaj odwiedzającym w znalezieniu odpowiednich miejsc. Zgłoś się na ochotnika do lokalnej radiostacji, aby odbierać telefony, jako wolontariusz.
Lub dorabiaj na boku w pracy, która wymaga mówienia. Znajdź pracę, w której musisz być przyjazny i czarujący dla swoich klientów.
Dołącz do klubu towarzyskiego, który wymaga od ciebie mówienia. Świetnym wyborem jest Toastmasters. Członkowie wygłaszają serię dziesięciu przemówień, zwykle po jednym przemówieniu na miesiąc. Przemówienia te trwają od czterech do dziesięciu minut. Każde z przemówień uczy cię nowych umiejętności, takich jak używanie gestów i języka ciała lub bycie przekonującym w przypadku kontrowersyjnych tematów. Sędziowie zawsze zwracają uwagę na rzeczy, które zostały wykonane poprawnie i nagradzają wieloma nagrodami oraz wskazują sposób, w jaki możesz się poprawić. Zobaczysz, że nawet jeśli poważnie się jąkasz, to wciąż możesz być lepszy w niektórych aspektach wystąpień publicznych od osób niejąkających się.
National Stuttering Association ma własny program trenowania wystąpień publicznych, znacznie różniący się od programu Toastmasters. Poszukaj filmiku o Speaking Circles.

Źródło:
http://www.casafuturatech.com/stuttering-and-stress/

Bibliografia:
1 Caruso, A., et al. r0;Adults Who Stutter: Responses to Cognitive Stress.r1; Journal of
Speech and Hearing Research, 37, 746-754, August 1994.
2 Perkins, W., Dabul, B. r0;The Effects of Stuttering on Systolic Blood Pressure.r1; Journal
of Speech & Hearing Research, 16 (4), Dec 1973.
3 Schwartz, Martin. Personal correspondence.
4 Kuehn, Donald (1994). Official correspondence from the National Institute of
Deafness and Communication Disorders (NIDCD).
5 Bloodstein, Oliver (1995) A Handbook On Stuttering, 5th edition, San Diego: Singular
Press.
6 Bloodstein, Oliver (1996) r0;Stuttering as an Anticipatory Struggle Reaction,r1; in R. F.
Curlee & G. M. Siegel, Nature and Treatment of Stuttering: New Directions. Boston:
Allyn&Bacon.
7 Neiders, Gunars. Stutt-x e-mail correspondence, December 18, 1997.
8 Prins, D., Madelkorn, T., Cerf, A. r0;Principal and Differential Effects of Haloperidol
and Placebo Treatments Upon Speech Disfluencies in Stutterers.r1; Journal of Speech
& Hearing Research, 23, 614-629, September 1980.
9 Stager, Ludlow, Gordon, Cotelingam, and Rapoport. r0;Fluency Changes in Persons
Who Stutter Following a Double Blind Trial of Clomipramine and Desipramine,r1;
Journal of Speech and Hearing Research, June 1995.
10 Goleman, Daniel, and Joel Gurin. Mind/Body Medicine, Consumer Reports Books,
1993.
11 Brown, Walter A. r0;The Placebo Effect.r1; Scientific American, January 1998, 90-96.
12 r0;Stress (medicine),r1; Wikipedia, accessed 2008 May 25,
http://en.wikipedia.org/wiki/Stress_%28medicine%29
13 r0;Stress management,r1; Wikipedia, accessed 2008 May 25
http://en.wikipedia.org/wiki/Stress_management
14 Bloodstein, Oliver (1995) A Handbook On Stuttering, 5th edition, San Diego:
Singular Press.
15 Newman-Tancredi, Adrian. r0;Noradrenaline and adrenaline are high affinity
agonists at dopamine D4 receptors.r1; European Journal of Pharmacology 319 (1997)
379-383. 101511,274@compuserve@com. Valerie Audinot-Bouchez, Alain Gobert,
Mark J. Millan, Department of Psychopharmacology, Institut de Recherches, 125
Chemin de Ronde, 78290 Croissy-sur-Seine (Paris), France.
16 Bloodstein, Oliver (1995) A Handbook On Stuttering, 5th edition, San Diego:
Singular Press.
17 Caruso, A., et al. r0;Adults Who Stutter: Responses to Cognitive Stress.r1; Journal of
Speech and Hearing Research, 37, 746-754, August 1994.
18 Kelly, George. The Psychology Of Personal Constructs, (Routledge, 1955, ISBN
0415037980).
19 Clausen, Kjartan. The Aikido FAQ. March 8, 2002 http://www.aikidofaq.com/
20 Andrews, G., Cutler, J. r0;Stuttering Therapy: The relation between changes in
symptom level and attitudes.r1; Journal of Speech and Hearing Disorders, 39, 312-319,
1974.
21 Guitar, B. & Bass, C. (1978). r0;Stuttering therapy: The relation between attitude
change and long-term outcome Journal of Speech and Hearing Disorders, 43, 392-400.
Komentarze do artykułu: "Stres i jąkanie"
Brak komentarzy.
Dodaj komentarz
Możliwość komentowania tego artykułu została wyłączona
Logowanie
> Nazwa Użytkownika

> Hasło

Zapamiętaj mnie
Zaloguj jako ukryty



Rejestracja
Zapomniane hasło?
Ostatnie Komentarze
slawek_w
dnia 24-10-2017 20:15
Po dłuższej przerwie zapraszam na kolejną wideokonferencję. Temat: co robimy aby ukrywać jąkanie. Pi...
Przejdź do komentarza
virino
dnia 02-10-2017 11:29
Przyznam, że z zaskoczeniem, skonstatowałam, że Demostenes był dla mnie bardzo inspirującym miejscem...
Przejdź do komentarza
Ralph
dnia 02-10-2017 08:18
Tylko nie wybieraj opcji "nigdy" ... czekamy na pozytywne wieści ;)
Przejdź do komentarza
slawek_w
dnia 24-07-2017 06:59
Unikanie wypowiadania się tematem najbliższego spotkania. Data: środa (26. lipca), godzina 20:00. ...
Przejdź do komentarza

> Więcej komentarzy <
Popularne artykuły w ostatnich 6 miesiącach
Katowice - otwarte forum dyskusyjne oraz wykład...
Terapia poznawczo-behawioralna od ASRC – ...
W oczekiwaniu na nową odsłonę strony...
Terapia poznawczo-behawioralna od ASRC – ...

Użytkowników Online
Gości Online: 3
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanych Użytkowników: 2,586
Najnowszy Użytkownik: nattie
Ostatnio na stronie
tirirum01:45:02
Merkury06:33:05
BlueDay11:11:54
Rafi2413:33:48
zumbi17:34:11
nattie 1 dzień
Ricardo 1 dzień
bonio12345 1 dzień
Bolo 2 dni
Rafal298 2 dni
Adrianjonkus 2 dni
Mateusz31 2 dni
podomka 2 dni
lyric1 3 dni
jimmy 5 dni
Oraz 0 ukrytych