Czy jąkanie uprawnia do orzeczenia?
Jąkanie jest uznane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) za jednostkę chorobową, a w Polsce można starać się o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z tego tytułu. Orzeczenie to daje dostęp do ulg, dofinansowań i wsparcia, np. dofinansowania do turnusów rehabilitacyjnych, sprzętu czy ulg podatkowych.
Gdzie złożyć wniosek?
Aby rozpocząć procedurę, należy zgłosić się do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności właściwego dla miejsca zamieszkania. Wniosek oraz niezbędne druki można pobrać w siedzibie zespołu lub ze strony internetowej tej instytucji.
Wypełnienie dokumentów wymaga staranności – nawet jeśli jakaś rubryka nie dotyczy Twojej sytuacji, warto wpisać „nie dotyczy”. Zaświadczenie lekarskie wypełnia lekarz prowadzący, najlepiej taki, który zna historię Twojego jąkania.
Jakie dokumenty są potrzebne?
Do wniosku należy dołączyć dokumentację medyczną potwierdzającą przewlekłość i wpływ jąkania na codzienne życie. Im więcej zaświadczeń, opinii i wyników badań, tym lepiej. Szczególnie ważne są zaświadczenia od logopedy, który powinien dokładnie opisać, od kiedy występuje jąkanie i że ma ono charakter przewlekły. Jeśli korzystałeś z terapii, warto dołączyć dokumentację z przebiegu leczenia, a także opinie psychologa, neurologa czy psychiatry, jeśli były wydawane. W przypadku osób, które już wcześniej miały orzeczenie, należy dołączyć jego kopię.
Z pewnością musisz przygotować:
- Wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności (dla dzieci do 16 r.ż.) lub o stopniu niepełnosprawności (dla osób powyżej 16 r.ż.).
- Zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia (ważne 30 dni od wystawienia, wypełnia lekarz prowadzący).
- Dokumentacja medyczna potwierdzająca przebieg jąkania (zaświadczenia od logopedy, karty leczenia, wyniki badań, opinie psychologa/neurologa/psychiatry, jeśli są).
- Kserokopia poprzednich orzeczeń (jeśli były wydawane).
- Dowód osobisty.
Logopeda powinien szczegółowo opisać, od kiedy występuje jąkanie i że ma ono charakter przewlekły.
Jak wygląda procedura?
Po złożeniu kompletu dokumentów w PZON, pozostaje czekać na wezwanie na komisję. Zazwyczaj następuje to w ciągu miesiąca. Podczas posiedzenia komisji specjaliści przeprowadzają wywiad, analizują dokumentację i oceniają, w jakim stopniu jąkanie wpływa na Twoje funkcjonowanie. Po kilku tygodniach otrzymasz decyzję – orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, które może być lekki, umiarkowany lub znaczny. Orzeczenie wydawane jest na czas określony (najczęściej 2-3 lata) lub na stałe, w zależności od sytuacji zdrowotnej.
Co daje orzeczenie?
Posiadanie orzeczenia daje dostęp do szeregu uprawnień. Możesz ubiegać się o legitymację osoby niepełnosprawnej, korzystać z ulg podatkowych, dofinansowań do turnusów rehabilitacyjnych, sprzętu czy likwidacji barier architektonicznych. Osoby z orzeczeniem mają także pierwszeństwo w zatrudnieniu w zakładach pracy chronionej oraz mogą liczyć na dodatkowe wsparcie w edukacji i pracy.
Orzeczenie o niepełnosprawności dla osoby jąkającej się daje:
- Dostęp do ulg podatkowych, dofinansowań do turnusów rehabilitacyjnych, sprzętu, likwidacji barier architektonicznych.
- Możliwość uzyskania legitymacji osoby niepełnosprawnej.
- Pierwszeństwo w zatrudnieniu w zakładach pracy chronionej.
- Dodatkowe wsparcie w edukacji i pracy
Odwołanie od decyzji
Jeśli nie zgadzasz się z decyzją komisji, masz prawo do odwołania. Odwołanie należy złożyć w ciągu 14 dni za pośrednictwem PZON do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Warto pamiętać, że w przypadku dzieci do 16. roku życia nie orzeka się stopnia niepełnosprawności, a jedynie samą niepełnosprawność.
Ważne uwagi
Orzeczenie najczęściej wydawane jest na 2-3 lata, po tym czasie należy ponownie złożyć wniosek. W przypadku dzieci do 16 r.ż. nie orzeka się stopnia, tylko samą niepełnosprawność. Warto korzystać z pomocy logopedy lub psychologa przy kompletowaniu dokumentacji.
Podsumowując, osoba jąkająca się powinna rozważyć staranie się o orzeczenie, jeśli jąkanie utrudnia jej codzienne funkcjonowanie. Orzeczenie to nie tylko formalność, ale realna szansa na uzyskanie wsparcia i poprawę jakości życia. Warto zadbać o rzetelną dokumentację i nie bać się korzystać z przysługujących praw.
